Veel ondernemers en stichtingen huren een pand en verhuren het vervolgens in delen door. Denk aan bedrijfsverzamelgebouwen, flexwerkplekken en ateliers. Maar wat gebeurt er met de onderhuurders als de hoofdhuur eindigt? Kunt u als hoofdhuurder dan zelf hun vertrek afdwingen? En moet u rekening houden met hun belangen? Op 15 mei 2024 deed de kantonrechter in Utrecht uitspraak over een interessante kwestie op dit punt (ECLI:NL:RBMNE:2024:3001). In dit artikel bespreek ik die uitspraak en wat u daaruit kunt meenemen.
Wat speelde er?
Stichting DePlaatsmaker huurde van de gemeente Utrecht een pand en verhuurde daarin ongeveer zeventig units onder aan kunstenaars. De gemeente wilde het pand al jaren renoveren, maar die renovatie werd telkens uitgesteld. Vanwege de slechte staat van het pand zegde DePlaatsmaker op 30 november 2023 de hoofdhuur op, met een termijn van drie maanden. Ook de onderhuurovereenkomsten met de kunstenaars werden opgezegd.
Drie kunstenaars vertrokken niet. Zij vervingen zelfs het slot van de voordeur. DePlaatsmaker kon het pand daardoor niet aan de gemeente opleveren en liep schade op. Zij vorderde in kort geding ontruiming en afgifte van de sleutels.
Juridisch kader
Voor de positie van de onderhuurder is bepalend wat voor ruimte het is. Het huurrecht kent namelijk twee soorten bedrijfsmatige ruimte:
- Middenstandsbedrijfsruimte (artikel 7:290 BW): bijvoorbeeld winkels, restaurants en ambachtelijke bedrijven, met een publiek toegankelijke ruimte voor directe levering. Hier geldt een uitgebreide huurbescherming.
- Overige bedrijfsruimte (artikel 7:230a BW): bijvoorbeeld kantoren, opslag en ateliers. Hier heeft de huurder alleen ontruimingsbescherming: hij kan de rechter vragen de ontruimingstermijn te verlengen.
Voor middenstandsbedrijfsruimte bepaalt artikel 7:306 BW dat de onderhuur eindigt op het tijdstip van ontruiming dat de rechter op vordering van de hoofdverhuurder vaststelt. De kunstenaars beriepen zich op die bepaling. Volgens hen moest dus eerst de gemeente een procedure voeren.
Beoordeling
De kantonrechter ging daar niet in mee. Partijen waren het erover eens dat het om 230a-ruimte ging. Artikel 7:306 BW geldt alleen voor middenstandsbedrijfsruimte. De kunstenaars konden daaraan dus geen rechten ontlenen. DePlaatsmaker kon als voormalig onderverhuurder zelf ontruiming vorderen, juist om aan haar eigen opleveringsplicht tegenover de gemeente te voldoen.
Ook een beroep op ontruimingsbescherming hielp de kunstenaars niet. Die bescherming komt toe aan de huurder van de gemeente, dus aan DePlaatsmaker. Omdat DePlaatsmaker de huur zelf had opgezegd, kon zij er volgens artikel 7:230a lid 2 BW geen beroep op doen, ook niet ten behoeve van haar onderhuurders. De onderhuurders zelf hebben geen eigen recht op verlenging.
Daarmee was de zaak echter niet helemaal in het voordeel van DePlaatsmaker beslist. De kantonrechter vond dat zij bij de opzegging van de hoofdhuur onvoldoende rekening had gehouden met de belangen van de onderhuurders. De kunstenaars was bij aanvang verteld dat zij mochten blijven tot de renovatie. Al in maart 2023 overwoog DePlaatsmaker de huur te beëindigen. Toch hoorden de kunstenaars dat pas op 29 november 2023, één dag voor de opzegging. Daarom kregen zij tot 1 juli 2024 de tijd om te vertrekken, langer dan DePlaatsmaker had gevorderd. De sleutels moesten zij wel direct afgeven: de onderhuurovereenkomsten bepaalden dat de verhuurder altijd over de sleutels moest beschikken.
Wat betekent dit voor u?
Verhuurt u als hoofdhuurder ruimte door, dan kunt u uit deze uitspraak een aantal lessen trekken:
- Stel de soort ruimte vast. Bij 230a-ruimte zijn uw onderhuurders minder beschermd dan bij middenstandsbedrijfsruimte. Bij middenstandsbedrijfsruimte loopt het einde van de onderhuur via de procedure van de hoofdverhuurder.
- Communiceer tijdig. Overweegt u de hoofdhuur te beëindigen, informeer uw onderhuurders dan zo vroeg mogelijk. Doet u dat niet, dan krijgen zij van de rechter mogelijk meer tijd, terwijl u tegenover uw eigen verhuurder al moet opleveren.
- Doe geen toezeggingen die u niet kunt waarmaken. Een belofte dat onderhuurders 'tot de renovatie' mogen blijven, kunnen zij later tegen u gebruiken.
- Regel de sleutels. Neem in de onderhuurovereenkomst op dat u altijd over de sleutels beschikt en dat de onderhuurder het slot niet zonder toestemming vervangt.
Let op: ook bij middenstandsbedrijfsruimte moet de hoofdhuurder voor de belangen van de onderhuurder waken. Doet hij dat onvoldoende, dan is hij volgens artikel 7:306 lid 2 BW schadeplichtig. Meer over onderverhuur leest u op onze pagina over onderhuur en onderverhuur.
En bij middenstandsbedrijfsruimte?
Gaat het wel om middenstandsbedrijfsruimte, bijvoorbeeld een winkelcentrum waarin u als hoofdhuurder winkelunits doorverhuurt, dan ligt het anders. De onderhuur eindigt dan volgens artikel 7:306 lid 1 BW op het tijdstip van ontruiming dat de rechter vaststelt in de procedure tussen de hoofdverhuurder en u. De onderhuurder heeft in die verhouding dus geen eigen huurbescherming tegenover de hoofdverhuurder, maar zijn positie hangt aan de uwe.
Dat brengt voor u als hoofdhuurder ook verantwoordelijkheid mee. U moet de onderhuurder juist voorlichten over de duur van de hoofdhuur. Stelt de hoofdverhuurder een vordering in die ook de belangen van de onderhuurder raakt, dan kunt u de onderhuurder in het geding roepen (artikel 7:306 lid 3 BW). Zo voorkomt u dat de onderhuurder u later verwijt dat u onvoldoende voor zijn belangen hebt gewaakt.
Conclusie
Eindigt de hoofdhuur van 230a-ruimte, dan kunt u als hoofdhuurder zelf de ontruiming van uw onderhuurders vorderen. Zij hebben geen zelfstandig recht op verlenging van de ontruimingstermijn. Dat gezegd hebbende: de rechter verwacht wel dat u hun belangen meeweegt. Mijns inziens is de belangrijkste les dan ook eenvoudig: zorg dat uw onderhuurders niet pas op het laatste moment horen dat zij moeten vertrekken.
Vragen?
Verhuurt u ruimte door en wilt u weten waar u staat als de hoofdhuur eindigt? Neem dan vrijblijvend contact met mij op. Ik denk graag met u mee!
Speelt er onderhuur of onderverhuur? Lees meer over onze aanpak als advocaat onderhuur en onderverhuur.